ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ СҮТ БЕЗІ ОБЫРЫ БАР НАУҚАСТАРДА ӨЛІМ ҚАУПІН СТРАТИФИКАЦИЯЛАУ КЕЗІНДЕ РЕЦЕПТОРЛЫҚ СТАТУСТЫҢ ЖӘНЕ KI-67 ИНДЕКСІНІҢ БОЛЖАМДЫҚ МАҢЫЗЫ (БІР ФАКТОРЛЫ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ)

Өзектілігі. Сүт безі обыры ісіктердің биологиялық әртүрлілігіне байланысты клиникалық ағымы мен нәтижелерінің айқын айырмашылықтарымен сипатталады. Рецепторлық статус пен Ki-67 пролиферация индексін қоса алғанда, молекулалық-биологиялық маркерлер аурудың болжамын анықтауда маңызды рөл атқарады, алайда олардың маңыздылығы популяциялық ерекшеліктерге байланысты өзгеруі мүмкін.            

Мақсаты: Сүт безі обыры бар пациенттерде бір факторлы талдау нәтижелері негізінде өлім қаупін стратификациялау кезінде рецепторлық статустың (ER, PR, HER2) және Ki-67 пролиферация индексінің болжамдық маңызын бағалау.

Материалдар мен әдістер. 2018–2022 жылдары Алматы қаласының онкологиялық тіркелімі деректері бойынша тіркелген бастапқы сүт безі обыры бар 729 пациенттен тұратын когортаға ретроспективті талдау жүргізілді. Соңғы нүкте ретінде өлім жағдайы алынды. Статистикалық талдау χ² критерийін, логистикалық регрессияны және ROC-талдауды қамтыды.

Нәтижелері. ER және PR статусы өлім қаупімен статистикалық тұрғыдан маңызды байланыс көрсетті (p < 0,001): рецепторлық статустың теріс болуы өлім қаупінің жоғарылауымен байланысты болды. Логистикалық регрессия нәтижесінде ER (Exp(B) = 0,883) және PR (Exp(B) = 0,424) экспрессиясының протективті әсері анықталды. ROC-талдау ER (AUC = 0,614) және PR (AUC = 0,622) көрсеткіштерінің орташа дискриминациялық қабілетін көрсетті. HER2 статусы өліммен статистикалық маңызды байланыс көрсеткен жоқ (p = 0,531). Ki-67 индексі өлім қаупінің жоғарылауымен елеулі түрде байланысты болды (әрбір 1% жоғарылауға Exp(B) = 1,015; p < 0,001), болжамдық дәлдігі орташа деңгейде болды (AUC = 0,606). Интегралды молекулалық-биологиялық фенотип те нәтижемен статистикалық маңызды байланыс көрсетті (p < 0,001): ең қолайлы болжам люминалды А қосалқы типінде байқалса, үштік теріс фенотип ең қолайсыз нәтижелермен байланысты болды.

Қорытынды. ER және PR рецепторлық статусы, сондай-ақ Ki-67 индексі сүт безі обыры кезіндегі өлім қаупінің маңызды болжамдық факторлары болып табылады. Осы когортада HER2 статусы болжамдық маңыздылық көрсеткен жоқ.

1. Łukasiewicz, S., Czeczelewski, M., Forma, A., Baj, J., Sitarz, R., & Stanisławek, A. (2021). Breast cancer: Epidemiology, risk factors, classification, prognostic markers, and current treatment strategies–An updated review. Cancers, 13(17), 4287. DOI: https://doi.org/10.3390/cancers13174287.

2. Amato, O., Guarneri, V., & Girardi, F. (2023). Epidemiology trends and progress in breast cancer survival: Earlier diagnosis, new therapeutics. Current Opinion in Oncology, 35(6), 612-619. DOI: https://doi.org/10.1097/CCO.0000000000000991.

3. Roheel, A., Khan, A., Anwar, F., Akbar, Z., Akhtar, M. F., Khan, M. I., Sohail, M. F., & Ahmad, R. (2023). Global epidemiology of breast cancer based on risk factors: A systematic review. Frontiers in Oncology, 13, 1240098. DOI: https://doi.org/10.3389/fonc.2023.1240098.

4. Sarwar, S., Bava, H. S., & Pathak, A. (2025). Prognostic value of ER, PR, HER2, and Ki-67 in breast carcinoma: A systematic review and meta-analysis. Journal of Chemical Health Risks, 15(5), 3009–3019. Retrieved April 12, 2026, from https://www.jchr.org/index.php/JCHR/article/view/10506/5798.

5. Hu, X., Chen, W., Li, F., Ren, P., Wu, H., Zhang, C., & Gu, K. (2023). Expression changes of ER, PR, HER2, and Ki-67 in primary and metastatic breast cancer and its clinical significance. Frontiers in Oncology, 13, 1053125. DOI: https://doi.org/10.3389/fonc.2023.1053125.

6. Martins-Branco, D., Nader-Marta, G., Molinelli, C., Ameye, L., Paesmans, M., Ignatiadis, M., Aftimos, P., Salgado, R., & de Azambuja, E. (2023). Ki-67 index after neoadjuvant endocrine therapy as a prognostic biomarker in patients with ER-positive/HER2-negative early breast cancer: A systematic review and meta-analysis. European Journal of Cancer, 194, 113358. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ejca.2023.113358.

7. Rakha, E. A., Chmielik, E., Schmitt, F. C., Tan, P. H., Quinn, C. M., & Gallagy, G. (2022). Assessment of predictive biomarkers in breast cancer: Challenges and updates. Pathobiology, 89(5), 263–277. DOI: https://doi.org/10.1159/000525092.

8. Tarighati, E., Keivan, H., & Mahani, H. (2023). A review of prognostic and predictive biomarkers in breast cancer. Clinical and Experimental Medicine, 23(1), 1-16. DOI: https://doi.org/10.1007/s10238-021-00781-1.

9. Colomer, R., González-Farré, B., Ballesteros, A. I., Peg, V., Bermejo, B., Pérez-Mies, B., de la Cruz, S., Rojo, F., Pernas, S., & Palacios, J. (2024). Biomarkers in breast cancer 2024: An updated consensus statement by the Spanish Society of Medical Oncology and the Spanish Society of Pathology. Clinical and Translational Oncology, 26(12), 2935-2951. DOI: https://doi.org/10.1007/s12094-024-03541-1.

10. Parise, C. A., & Caggiano, V. (2019). Differences in clinicopathologic characteristics and risk of mortality between the triple positive and ER+/PR+/HER2− breast cancer subtypes. Cancer Causes & Control, 30(5), 417-424. DOI: https://doi.org/10.1007/s10552-019-01152-8.

11. Poorolajal, J., Nafissi, N., Akbari, M. E., Mahjub, H., Esmailnasab, N., & Babaee, E. (2016). Breast cancer survival analysis based on immunohistochemistry subtypes (ER/PR/HER2): A retrospective cohort study. Archives of Iranian Medicine, 19(10), 680–686. Retrieved April 12, 2026, from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27743431/.

12. Parise, C. A., & Caggiano, V. (2017). Risk of mortality of node-negative, ER/PR/HER2 breast cancer subtypes in T1, T2, and T3 tumors. Breast Cancer Research and Treatment, 165(3), 743-750. DOI: https://doi.org/10.1007/s10549-017-4383-5.

13. Ferguson, N. L., Bell, J., Heidel, R., Lee, S., Vanmeter, S., Duncan, L., Munsey, B., Panella, T., & Orucevic, A. (2013). Prognostic value of breast cancer subtypes, Ki-67 proliferation index, age, and pathologic tumor characteristics on breast cancer survival in Caucasian women. The Breast Journal, 19(1), 22-30. DOI: https://doi.org/10.1111/tbj.12059.

14. Inwald, E. C., Klinkhammer-Schalke, M., Hofstädter, F., Zeman, F., Koller, M., Gerstenhauer, M., & Ortmann, O. (2013). Ki-67 is a prognostic parameter in breast cancer patients: Results of a large population-based cohort of a cancer registry. Breast Cancer Research and Treatment, 139(2), 539-552. DOI: https://doi.org/10.1007/s10549-013-2560-8.

15. Petrelli, F., Viale, G., Cabiddu, M., & Barni, S. (2015). Prognostic value of different cut-off levels of Ki-67 in breast cancer: A systematic review and meta-analysis of 64,196 patients. Breast Cancer Research and Treatment, 153(3), 477-491. DOI: https://doi.org/10.1007/s10549-015-3559-0.

16. Hortobagyi, G. N., Lacko, A., Sohn, J., Cruz, F., Ruiz Borrego, M., Manikhas, A., Park, Y. H., Stroyakovskiy, D., Yardley, D. A., Huang, C. S., Fasching, P. A., Crown, J., Bardia, A., Chia, S., Im, S. A., Martin, M., Loi, S., Xu, B., Hurvitz, S., ... Slamon, D. (2025). A phase III trial of adjuvant ribociclib plus endocrine therapy versus endocrine therapy alone in patients with HR-positive/HER2-negative early breast cancer: Final invasive disease-free survival results from the NATALEE trial. Annals of Oncology, 36(2), 149-157. DOI: https://doi.org/10.1016/j.annonc.2024.10.015.

17. Boone, S. D., Baumgartner, K. B., Joste, N. E., Pinkston, C. M., Yang, D., & Baumgartner, R. N. (2014). The joint contribution of tumor phenotype and education to breast cancer survival disparity between Hispanic and non-Hispanic white women. Cancer Causes & Control, 25(3), 273-282. DOI: https://doi.org/10.1007/s10552-013-0329-3.

18. Nolan, L., Davey, M. G., Calpin, G. G., Ryan, É. J., & Boland, M. R. (2024). Risk of locoregional recurrence after breast cancer surgery by molecular subtype: A systematic review and network meta-analysis. Irish Journal of Medical Science, 193(6), 2965-2974. DOI: https://doi.org/10.1007/s11845-024-03809-z.

19. Palmi, S., Murtola, T. J., Murto, M., Huhtala, H., Arponen, O., & Jukkola, A. (2025). The association between intrinsic breast cancer subtypes, mammography screening and prognosis: A large population-based real-world cohort study. The Breast, 82, 104507. DOI: https://doi.org/10.1016/j.breast.2025.104507.