ТІЗЕ БУЫНЫН ЭНДОПРОТЕЗДЕУДЕН КЕЙІНГІ ТЕЛЕРЕАБИЛИТАЦИЯ: МӘСЕЛЕНІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ

Өзектілігі. Үлкен буындарды эндопротездеудің өсуі, халықтың қартаюы және медициналық көмекке қолжетімділіктің шектеулігі, соның ішінде пандемия кезінде, телереабилитацияның соңғы жылдары ерекше өзектілігін арттырды.

Материалдар мен әдістер. Толық тізе буынын эндопротездеуден кейін телереабилитация мәселелеріне арналған басылымдарды анықтау мақсатында әдеби іздеу PubMed/Medline, Scopus, Web of Science, Google Scholar дерекқорларында жүргізілді.  Соңғы 15 жылда жарияланған түпнұсқа зерттеулер мен әдебиеттерге шолулар негізінен таңдалды. Талдауға тізе буынының жалпы эндопротезінен кейінгі телереабилитацияға арналған толық мәтінді мақалалар енгізілді.

 Нәтижелер. Алынған мәліметтер телереабилитация арқылы сандық шешімдерді қалпына келтіру медицинасында енгізудің перспективтілігін және оны дәстүрлі медициналық реабилитацияға қосымша ретінде қолданудың тиімділігін көрсетеді. Телереабилитация мамандандырылған көмекке қолжетімділікті арттырады және пациенттерді бақылаудың үздіксіздігін қамтамасыз етеді. Телереабилитация толық тізе эндопротезінен өткен пациенттер үшін дәстүрлі амбулаториялық реабилитацияның практикалық баламасы болып табылады. Телереабилитациялық бағдарламаларды қолдану бір пациентке арналған операциядан кейінгі қалпына келтірудің тікелей шығындарын дәстүрлі бетпе-бет амбулаториялық реабилитациямен салыстырғанда орта есеппен 10-40 % төмендетеді, бұл көлік шығындарды азаюы, амбулаторияға бару санының қысқаруы және адам ресурстарын неғұрлым тиімді пайдалану есебінен жүзеге асады.

Қорытынды. Телереабилитация толық тізе эндопротезінен өткен пациенттерге қалпына келтіруді үздіксіз жүргізуді қамтамасыз ететін перспективті құрал ретінде қарастырылуы тиіс. Цифрлық денсаулық сақтау саласында телереабилитация денсаулық сақтау ресурстарын оңтайландыруға және шалғай аудандардағы пациенттерге реабилитациялық көмекке қолжетімділікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

1. Price AJ, Alvand A, Troelsen A, et al. Knee replacement. Lancet. 2018;392:1672–82.

2. Pamilo KJ, Torkki P, Peltola M, et al. Fast-tracking for total knee replacement reduces use of institutional care without compromising quality. Acta Orthop. 2018;89:184–9.

3. Котельников ГП, и соавт. Ортопедия: национальное руководство. Травматология и ортопедия России. 2017;23(4):5–12.

4. Kamaruzaman H, Kinghorn P, Oppong R. Cost-effectiveness of surgical interventions for the management of osteoarthritis: a systematic review of the literature. BMC Musculoskelet Disord. 2017;18:183.

5. Shukla H, Nair SR, Thakker D. Role of telerehabilitation in patients following total knee arthroplasty: evidence from a systematic literature review and meta-analysis. J Telemed Telecare. 2017;23(2):339–46.

6. Bayliss LE, Culliford D, Monk AP, et al. The effect of patient age at intervention on risk of implant revision after total replacement of the hip or knee. Lancet. 2017;389(10077):1424–30.

7. Nguyen LC, Lehil MS, Bozic KJ. Trends in total knee arthroplasty implant utilization. J Arthroplasty. 2015;30(5):739–742.

8. Artz N, Elvers KT, Lowe CM, Sackley C, Jepson P, Beswick AD. Effectiveness of physiotherapy exercise following total knee replacement: systematic review and meta-analysis. Phys Ther. 2015;95(6):835–49.

9. Moffet H, Collet JP, Shapiro SH, et al. Effectiveness of intensive rehabilitation on functional ability and quality of life after first total knee arthroplasty. Phys Ther. 2015;95(3):321–33.

10. Bade MJ, Stevens-Lapsley JE. Early high-intensity rehabilitation following total knee arthroplasty improves outcomes. J Orthop Sports Phys Ther. 2017;47(11):800–808.

11. Konnyu KJ, Thoma LM, Cao W, et al. Rehabilitation for total knee arthroplasty: a systematic review. Am J Phys Med Rehabil. 2022;101(12):1071–1086.

12. Иванов А.В., и соавт. Дистанционная реабилитация в травматологии и ортопедии. Современные проблемы науки и образования. 2021;5:77–83.

13. Tsang MP, et al. The effectiveness of telerehabilitation after total knee replacement: a systematic review and meta-analysis. J Telemed Telecare. 2022;28(8):589–602.

14. B.Kocyigit , M.Assylbek , М.Yessirkepov. Telerehabilitation: lessons from the COVID-19 pandemic and future perspectives. J Rheumatol Int. 2024; 44(4):577-582.

15. National Library of Medicine (NLM). MeSH (Medical Subject Headings) Telerehabilitation, 2016. https ://www.ncbi.nlm.nih.gov/mesh/?term=telerehabilitation (accessed 25 December 2020). [DOI] [PubMed].

16. Smith TO, McCabe C, Lister S, Christie SP, Cross J. Rehabilitation implications during the early recovery period following total knee arthroplasty. BMJ Open. 2016;6:e010795.

17. Peretti A, Amenta F, Tayebati SK, Nittari G, Mahdi SS. Telerehabilitation: review of the state-of-the-art and areas of application. JMIR Rehabil Assist Technol. 2017;4(2):e7.

18. Tsang MP, Sit RWS, Wong SYS. Telerehabilitation after total knee arthroplasty. Clin Rehabil. 2024;38(2):143–56.

19. Liu X, et al. Efficacy of telerehabilitation after total knee arthroplasty. J Orthop Surg Res. 2024;19:381.

20. Pastora-Bernal JM, et al. Telerehabilitation after total knee arthroplasty: systematic review. Clin Rehabil. 2017;31(4):453–64.

21. Cottrell MA, Galea OA, O’Leary SP, Hill AJ, Russell TG. Real-time telerehabilitation for the treatment of musculoskeletal conditions is effective and comparable to standard practice. J Telemed Telecare. 2017;23(2):216–32.

22. Wang L, Zhang L, He C. Research progress and hot topics in telerehabilitation for hip or knee arthroplasty. Orthop Surg. 2025;17:677–93.

23. Uddin M, Ganapathy K, Syed-Abdul S. Digital technology enablers of tele-neurorehabilitation in pre- and post-COVID-19 pandemic era—A scoping review. Int J Telerehabil. 2024;16:e6611.

24. Calabrò RS, Mojdehdehbaher S. AI-driven telerehabilitation: benefits and challenges of a transformative healthcare approach. AI. 2025;6:62.

25. Cottrell MA, Galea OA, O’Leary SP, Hill AJ, Russell TG. Real-time telerehabilitation for the treatment of musculoskeletal conditions is effective and comparable to standard practice: A systematic review and meta-analysis. Clin Rehabil. 2017;31:625–38.

26. Mani S, Sharma S, Omar B, Paungmali A, Joseph L. Validity and reliability of internet-based physiotherapy assessment for musculoskeletal disorders: a systematic review. J Telemed Telecare. 2017;23:379–91.

27. Wainwright TW, et al. Enhanced recovery after surgery (ERAS) and COVID-19. Ann R Coll Surg Engl. 2021;103(2):79–82.

28. Carfì A, Bernabei R, Landi F. Persistent symptoms in patients after acute COVID-19. JAMA. 2020;324(6):603–5.

29. Chen J, et al. Telerehabilitation approaches for total knee arthroplasty: systematic review. Clin Rehabil. 2023;37(2):145–58.

30. Pang D, et al. Efficacy and safety of telerehabilitation after total knee arthroplasty: overview of systematic reviews. J Orthop Surg Res. 2023;18(1):412–23.

31. Jiang S, et al. The role of telerehabilitation in patients after total knee arthroplasty: systematic review. J Telemed Telecare. 2016;22(2):85–92.

32. Moffet H, Tousignant M, Nadeau S, Mérette C, Boissy P, Corriveau H, et al. In-home telerehabilitation compared with face-to-face rehabilitation after total knee arthroplasty: a noninferiority randomized controlled trial. J Bone Joint Surg Am. 2015;97(14):1129–41.

33. Лядов КВ, Шаповаленко ТВ, Конева ЕС. Опыт применения дистанционной реабилитации пациентов после эндопротезирования суставов нижних конечностей: обзор литературы и результаты собственного исследования. Вестник восстановительной медицины. 2015;5:72–5.

34. Ковалевская ДА. Модель телереабилитации пациентов после эндопротезирования тазобедренного сустава. Мир спорта. 2025;3(100):94–8.

35. Wang Q, Hunter S, Lee RL, Chan SW. The effectiveness of a mobile application-based programme for rehabilitation after total hip or knee arthroplasty: a randomized controlled trial. Int J Nurs Stud. 2023;140:104455.

36. Molinari G, et al. Cost-effectiveness of telemedicine. Health Policy. 2020;124(12):1310–16.

37. Tousignant M, Moffet H, Boissy P, Corriveau H, Cabana F, Marquis F. A randomized controlled trial of home telerehabilitation for post-knee arthroplasty. J Telemed Telecare. 2011;17(4):195–8

38. Baffert S, et al. Economic evaluation of telerehabilitation. JMIR Rehabil Assist Technol. 2023;10:e47172.

39. Tousignant M, Moffet H, Nadeau S, Mérette C, Boissy P, Corriveau H, et al. Cost analysis of in-home telerehabilitation for post-knee arthroplasty. J Med Internet Res. 2015;17(3):e83.

40. Eichler S, et al. Economic evaluation of telerehabilitation. BMC Musculoskelet Disord. 2019;20:343.

41. Wang L, Zhang L, He C. Research progress and hot topics in telerehabilitation for hip or knee arthroplasty. Orthop Surg. 2025;17:677–93.

42. Wijnen A, Hoogland J, Munsterman T, Gerritsma CL, Dijkstra B, Zijlstra WP, et al. Effectiveness of a home-based rehabilitation program after total hip arthroplasty driven by a tablet app and remote coaching: nonrandomized controlled trial combining a single-arm intervention cohort with historical controls. JMIR Rehabil Assist Technol. 2020;7:e14139.

43. Chen J, Zhu X, Jiang J, Qi Y, Shi Y. Needs of Chinese patients undergoing home-based rehabilitation after hip replacement: a qualitative study. PLoS ONE. 2019;14:e0220304.

44. Telerehabilitation following fast-track total knee arthroplasty is effective and safe: a randomized controlled trial with the ReHub® platform. Nuevo M, Rodríguez-Rodríguez D, Jauregui R, Fabrellas N, Zabalegui A, Conti M, Prat-Fabregat S. Disabil Rehabil. 2024;46:2629–2639.

45. H.Shnitzer, J.Chan , T.Yau, McKyla McIntyre , A. Andreoli, A. Kua 4, M. Bayley, C.Leochico, M.Guo, S.Munce. The Safety of Telerehabilitation: Systematic Review. JMIR Rehabil Assist Technol 2025 Jul 9:12:e68681. doi: 10.2196/68681.

46. Effects of virtual exercise rehabilitation in-home therapy compared with traditional care after total knee arthroplasty: VERITAS, a randomized controlled trial. Prvu Bettger J, Green CL, Holmes DN, et al. J Bone Joint Surg Am. 2020;102:101–109.

47. Wu WY, Zhang YG, Zhang YY, Peng B, Xu WG. Clinical effectiveness of home-based telerehabilitation program for geriatric hip fracture following total hip replacement. Orthop Surg. 2023;15:423–31.

48. Uddin M, Ganapathy K, Syed-Abdul S. Digital technology enablers of tele-neurorehabilitation in pre- and post-COVID-19 pandemic era—a scoping review. Int J Telerehabil. 2024;16:e6611.

49. Gianola S, Stucovitz E, Castellini G, Mascali M, Vanni F, Tramacere I, et al. Effects of early virtual reality-based rehabilitation in patients with total knee arthroplasty: a randomized controlled trial. Medicine (Baltimore). 2020;99:e19136.

50. Rossi SMP, Panzera RM, Sangaletti R, Andriollo L, Giudice L, Lecci F, et al. Problems and opportunities of a smartphone-based care management platform. Healthcare. 2024;12:153.