2012-2021 ЖЫЛДАРЫ АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ МЕДИЦИНАЛЫҚ ҰЙЫМДАРЫНДА ГЕМОРРОЙДЫ ХИРУРГИЯЛЫҚ ЕМДЕУ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ

Өзектілігі. Геморрой аноректальды аймақтың ең жиі кездесетін ауруларының бірі болып табылады және қазіргі колопроктологиядағы маңызды клиникалық әрі ұйымдастырушылық мәселе болып қала береді. Соған қарамастан, жекелеген қалалар деңгейіндегі хирургиялық емнің ұзақмерзімді үрдістері жеткілікті зерттелмеген.

Материалдар мен әдістер. 2012-2021 жылдары Алматы қаласының медициналық ұйымдарында геморрой бойынша жасалған хирургиялық араласуларға ретроспективті сипаттамалық-аналитикалық зерттеу жүргізілді. Дереккөз ретінде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтауды дамыту республикалық орталығы ұсынған ресми агрегатталған статистикалық мәліметтер пайдаланылды. Операциялардың жалпы саны, жоспарлы және шұғыл араласулар саны, сондай-ақ жоспарлы операциялардың үлесі талданды. Сипаттамалық статистика, сызықтық регрессия және уақыттық қатарларды болжау әдістері IBM SPSS Statistics 26.0 бағдарламасында қолданылды.

Нәтижелер. 2012-2021 жылдары операциялардың жалпы саны жылына 43-тен 619-ға дейін ауытқып, орташа 269,9±191,4 құрады. Жоспарлы араласулардың орташа саны 109,5±100,9, шұғыл араласулар – 160,4±136,7 болды. Жалпы операциялар санының статистикалық мәнді өсуі анықталды (β = 46,418; 95 % СИ 11,446-81,391; p = 0,016; R² = 0,539), сондай-ақ жоспарлы операциялар санының да өсуі байқалды (β = 28,103; 95 % СИ 13,504-42,702; p = 0,002; R² = 0,711). Шұғыл операциялар бойынша мәнді тренд анықталған жоқ (p = 0,245). Жоспарлы араласулар үлесінің арту үрдісі байқалғанымен, ол статистикалық мәнділікке жеткен жоқ (p = 0,058). Болжамдық бағалаулар жалпы және жоспарлы операциялар санының одан әрі өсуі мүмкін екенін көрсетті, алайда кең сенімділік интервалдарына байланысты оларды абайлап түсіндіру қажет.

Қорытынды. 2012-2021 жылдары Алматы қаласының медициналық ұйымдарында геморрой бойынша хирургиялық белсенділіктің жалпы өсуі байқалды, бұл негізінен жоспарлы араласулар санының артуымен байланысты болды. Алынған нәтижелер хирургиялық қызметке түсетін жүктемені бағалау және проктологиялық көмекті жоспарлау үшін пайдалы болуы мүмкін.

1. Johanson, J. F., & Sonnenberg, A. (1990). The prevalence of hemorrhoids and chronic constipation: An epidemiologic study. Gastroenterology, 98(2), 380-386. https://doi.org/10.1016/0016-5085(90)90828-O.

2. Riss, S., Weiser, F. A., Schwameis, K., Riss, T., Mittlböck, M., Steiner, G., & Stift, A. (2012). The prevalence of hemorrhoids in adults. International Journal of Colorectal Disease, 27(2), 215-220. https://doi.org/10.1007/s00384-011-1316-3.

3. Sandler, R. S., & Peery, A. F. (2019). Rethinking what we know about hemorrhoids. Clinical Gastroenterology and Hepatology, 17(1), 8-15. https://doi.org/10.1016/j.cgh.2018.03.020.

4. Lohsiriwat, V. (2012). Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management. World Journal of Gastroenterology, 18(17), 2009-2017. https://doi.org/10.3748/wjg.v18.i17.2009.

5. Sun, Z., & Migaly, J. (2016). Review of hemorrhoid disease: Presentation and management. Clinics in Colon and Rectal Surgery, 29(1), 22-29. https://doi.org/10.1055/s-0035-1568144.

6. Brown, S. R. (2017). Haemorrhoids: An update on management. Therapeutic Advances in Chronic Disease, 8(10), 141-147. https://doi.org/10.1177/2040622317713957.

7. Peery, A. F., Sandler, R. S., Galanko, J. A., Bresalier, R. S., Figueiredo, J. C., Ahnen, D. J., Barry, E. L., & Baron, J. A. (2015). Risk factors for hemorrhoids on screening colonoscopy. PLoS ONE, 10(9), e0139100. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0139100.

8. Alonso-Coello, P., Mills, E., Heels-Ansdell, D., López-Yarto, M., Zhou, Q., Johanson, J. F., & Guyatt, G. (2006). Fiber for the treatment of hemorrhoid complications: A systematic review and meta-analysis. American Journal of Gastroenterology, 101(1), 181-188. https://doi.org/10.1111/j.1572-0241.2005.00359.x.

9. Davis, B. R., Lee-Kong, S. A., Migaly, J., Feingold, D. L., & Steele, S. R. (2018). The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for the management of hemorrhoids. Diseases of the Colon and Rectum, 61(3), 284-292. https://doi.org/10.1097/DCR.0000000000001030.

10. Mott, T., Latimer, K., & Edwards, C. (2018). Hemorrhoids: Diagnosis and treatment options. American Family Physician, 97(3), 172-179. Retrieved November 25, 2025, from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29431977/.

11. Nisar, P. J., Acheson, A. G., Neal, K. R., & Scholefield, J. H. (2004). Stapled hemorrhoidopexy compared with conventional hemorrhoidectomy: Systematic review of randomized, controlled trials. Diseases of the Colon and Rectum, 47(11), 1837-1845. https://doi.org/10.1007/s10350-004-0679-8.

12. Shao, W.-J., Li, G.-C. H., Zhang, Z. H.-K., Yang, B.-L., Sun, G.-D., & Chen, Y.-Q. (2008). Systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials comparing stapled haemorrhoidopexy with conventional haemorrhoidectomy. British Journal of Surgery, 95(2), 147-160. https://doi.org/10.1002/bjs.6078.

13. Nienhuijs, S. W., & de Hingh, I. H. J. T. (2010). Pain after conventional versus Ligasure haemorrhoidectomy: A meta-analysis. International Journal of Surgery, 8(4), 269-273. https://doi.org/10.1016/j.ijsu.2010.04.001.

14. Milito, G., Cadeddu, F., Muzi, M. G., Nigro, C., & Farinon, A. M. (2010). Haemorrhoidectomy with Ligasure vs conventional excisional techniques: Meta-analysis of randomized controlled trials. Colorectal Disease, 12(2), 85-93. https://doi.org/10.1111/j.1463-1318.2009.01807.x.

15. Yang, J. Y., Peery, A. F., Lund, J. L., Pate, V., & Sandler, R. S. (2019). Burden and cost of outpatient hemorrhoids in the United States employer-insured population, 2014. American Journal of Gastroenterology, 114(5), 798-803. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000143.

16. Gallo, G., Martellucci, J., Sturiale, A., Clerico, G., Milito, G., Marino, F., Cocorullo, G., Giordano, P., Mistrangelo, M., & Trompetto, M. (2020). Consensus statement of the Italian Society of Colorectal Surgery (SICCR): Management and treatment of hemorrhoidal disease. Techniques in Coloproctology, 24(2), 145-164. https://doi.org/10.1007/s10151-020-02149-1.

17. Hawkins, A. T., Davis, B. R., Bhama, A. R., Fang, S. H., Dawes, A. J., Feingold, D. L., Lightner, A. L., & Paquette, I. M. (2024). The American Society of Colon and Rectal Surgeons clinical practice guidelines for the management of hemorrhoids. Diseases of the Colon and Rectum, 67(5), 614-623. https://doi.org/10.1097/DCR.0000000000003276.

18. Brillantino, A., Renzi, A., Talento, P., Brusciano, L., et al. (2024). The Italian Unitary Society of Colon-Proctology guidelines for the management of acute and chronic hemorrhoidal disease. Annals of Coloproctology, 40(4), 287-320. https://doi.org/10.3393/ac.2023.00871.0124.

19. Rørvik, H. D., Davidsen, M., Gierløff, M. C., Brandstrup, B., & Olaison, G. (2023). Quality of life in patients with hemorrhoidal disease. Surgery Open Science, 12, 22-28. https://doi.org/10.1016/j.sopen.2023.02.004.

20. Rørvik, H. D., Styr, K., Ilum, L., McKinstry, G. L., Dragesund, T., Campos, A. H., Brandstrup, B., & Olaison, G. (2019). Hemorrhoidal disease symptom score and short health scale-HD: New tools to evaluate symptoms and health-related quality of life in hemorrhoidal disease. Diseases of the Colon and Rectum, 62(3), 333-342. https://doi.org/10.1097/DCR.0000000000001234.

21. Simillis, C., Thoukididou, S. N., Slesser, A. A. P., Rasheed, S., Tan, E., & Tekkis, P. P. (2015). Systematic review and network meta-analysis comparing clinical outcomes and effectiveness of surgical treatments for haemorrhoids. British Journal of Surgery, 102(13), 1603-1618. https://doi.org/10.1002/bjs.9913.

22. Giordano, P., Overton, J., Madeddu, F., Zaman, S., & Gravante, G. (2009). Transanal hemorrhoidal dearterialization: A systematic review. Diseases of the Colon and Rectum, 52(9), 1665-1671. https://doi.org/10.1007/DCR.0b013e3181af50f4.

23. Emile, S. H., Elfeki, H., Sakr, A., & Shalaby, M. (2019). Transanal hemorrhoidal dearterialization (THD) versus stapled hemorrhoidopexy (SH) in the treatment of internal hemorrhoids. International Journal of Colorectal Disease, 34(1), 1-11. https://doi.org/10.1007/s00384-018-3187-3.

24. Jee, J., O’Connell, L. V., Kaur, I., & Sahebally, S. M. (2024). Conventional excisional haemorrhoidectomy versus transanal haemorrhoidal dearterialization for haemorrhoids. Digestive Surgery, 41(4), 204-212. https://doi.org/10.1159/000540256.

25. Rørvik, H. D., Campos, A. H., Styr, K., Ilum, L., McKinstry, G. L., Brandstrup, B., & Olaison, G. (2020). Minimal open hemorrhoidectomy versus transanal hemorrhoidal dearterialization. Diseases of the Colon and Rectum, 63(5), 655-667. https://doi.org/10.1097/DCR.0000000000001588.

26. Watson, A. J. M., Hudson, J., Wood, J., Kilonzo, M., Brown, S. R., McDonald, A., Norrie, J., Bruhn, H., & Cook, J. A. (2016). Comparison of stapled haemorrhoidopexy with traditional excisional surgery for haemorrhoidal disease (eTHoS). The Lancet, 388(10058), 2375-2385. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)31803-7.

27. Giordano, P., Gravante, G., Sorge, R., Ovens, L., & Nastro, P. (2009). Long-term outcomes of stapled hemorrhoidopexy vs conventional hemorrhoidectomy. Archives of Surgery, 144(3), 266-272. https://doi.org/10.1001/archsurg.2008.591.

28. Brown, S. R., Tiernan, J. P., Watson, A. J. M., Biggs, K., Shephard, N., Wailoo, A. J., Bradburn, M., Alshreef, A., & Hind, D. (2016). Haemorrhoidal artery ligation versus rubber band ligation. The Lancet, 388(10042), 356-364. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)30584-0.

29. Dekker, L., Han-Geurts, I. J. M., Rørvik, H. D., van Dieren, S., & Bemelman, W. A. (2021). Rubber band ligation versus haemorrhoidectomy. Techniques in Coloproctology, 25(6), 663-674. https://doi.org/10.1007/s10151-021-02430-x.

30. Tan, E. K., Cornish, J., Darzi, A. W., Papagrigoriadis, S., & Tekkis, P. P. (2007). Meta-analysis of short-term outcomes of randomized controlled trials of LigaSure vs conventional hemorrhoidectomy. Archives of Surgery, 142(12), 1209–1218. https://doi.org/10.1001/archsurg.142.12.1209.

31. Bhatti, M. I., Sajid, M. S., & Baig, M. K. (2016). Milligan-Morgan (open) versus Ferguson haemorrhoidectomy (closed). World Journal of Surgery, 40(6), 1509-1519. https://doi.org/10.1007/s00268-016-3419-z.

32. Mushaya, C. D., Caleo, P. J., Bartlett, L., Buettner, P. G., & Ho, Y. H. (2014). Harmonic scalpel compared with conventional excisional haemorrhoidectomy. Techniques in Coloproctology, 18(11), 1009-1016. https://doi.org/10.1007/s10151-014-1169-1.

33. Vinson-Bonnet, B., Higuero, T., Faucheron, J. L., Senejoux, A., Pigot, F., & Siproudhis, L. (2015). Ambulatory haemorrhoidal surgery. International Journal of Colorectal Disease, 30(4), 437-445. https://doi.org/10.1007/s00384-014-2073-x.

34. Balciscueta, Z., Balciscueta, I., & Uribe, N. (2021). Post-hemorrhoidectomy pain: Can surgeons reduce it? International Journal of Colorectal Disease, 36(12), 2553-2566. https://doi.org/10.1007/s00384-021-04013-6.

35. Campennì, P., Marra, A. A., Ferri, L., Orefice, R., Parello, A., Litta, F., De Simone, V., Goglia, M., & Ratto, C. (2020). Impact of COVID-19 quarantine on advanced hemorrhoidal disease and the role of telemedicine in patient management. Journal of Clinical Medicine, 9(11), 3416. https://doi.org/10.3390/jcm9113416.

36. Pietroletti, R., Gallo, G., Muselli, M., Martinisi, G., & Cofini, V. (2022). Proctologic surgery prioritization after the lockdown: Development of a scoring system. Frontiers in Surgery, 8, 798405. https://doi.org/10.3389/fsurg.2021.798405.