МИКОБАКТЕРИОЗ ЖӘНЕ ДӘРІГЕ ТҰРЫМДЫ ӨКПЕ ТУБЕРКУЛЕЗДЫҢ КОИНФЕКЦИЯСЫНЫҢ КЛИНИКАЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ

Өзектілігі. Соңғы жылдары туберкулезді емес микобактериоздарының өсуі байқалады, оның ішінде өкпе туберкулезімен қатар жүретін жағдайлар да кездеседі. Қос инфекцияны диагностикалау клиникалық-рентгенологиялық көріністердің ұқсастығына байланысты қиындықтар туғызады, ал емдеу қоздырғыштардың әртүрлі дәрілік сезімталдығына байланысты күрделі мәселе болып табылады.

Клиникалық жағдайдың сипаттамасы. 49 жастағы науқас әйелде өкпенің дәріге төзімді туберкулезі қайталанған, созылмалы обструктивті өкпе ауруы және дене салмағының айқын тапшылығы (дене салмағының индексі 15,0) анықталған. GenoType® Mycobacterium CM әдісімен тексеру барысында M. tuberculosis және M. avium complex қос инфекциясы расталды. Науқасқа бедаквилин, линезолид, клофазимин, левофлоксацин, циклосерин және кларитромицин кірген жеке химиотерапия режимі тағайындалды.

Нәтижелері.  Емдеу барысында дәрілік индукцияланған полинейропатия дамып, линезолид пен циклосеринді тоқтатып, дозаларын түзету қажеттілігі туындады.

Қорытынды. Бұл жағдай диагностикалық шектеулерге, химиотерапия режимін таңдаудың күрделілігіне және қос инфекциясы бар науқастарды бағыттау мәселелеріне қарамастан, дәріге төзімді туберкулез бен туберкулезді емес микобактериоз қос инфекциясын резервтегі туберкулезге қарсы препараттар мен макролидтердің комбинациясын қолдану арқылы сәтті емдеудің принципті мүмкіндігін көрсетеді.

1. Ratnatunga, C. N., Lutzky, V. P., Kupz, A., et al. (2020). The rise of non-tuberculosis mycobacterial lung disease. Frontiers in Immunology, 11, Article 303. DOI: https://doi.org/10.3389/fimmu.2020.00303

2. Jamal, F., & Hammer, M. M. (2022). Nontuberculous mycobacterial infections. Radiologic Clinics of North America, 60(3), 399-408. DOI: https://doi.org/10.1016/j.rcl.2022.01.012

3. Lutsenko, A. V., Yasenyavskaya, A. L., & Samotrueva, M. A. (2023). Mikobakterial'nye infektsii: osobennosti mikrobiologicheskoi diagnostiki. Siberian Scientific Medical Journal, 43(6), 34-44. DOI: https://doi.org/10.18699/SSMJ20230604

4. Daley, C. L., Iaccarino, J. M., Lange, C., et al. (2020). Treatment of nontuberculous mycobacterial pulmonary disease: An official ATS/ERS/ESCMID/IDSA clinical practice guideline. Clinical Infectious Diseases, 71(4), 1-36. DOI: https://doi.org/10.1093/cid/ciaa241

5. Kim, T. Y., Park, J. S., Kang, M., et al. (2025). Species distribution of nontuberculous mycobacteria isolated from respiratory specimens at a tertiary care hospital in South Korea, 2017-2022. Microbiology Spectrum, 13(10), e00554-25. DOI: https://doi.org/10.1128/spectrum.00554-25

6. Loebinger, M. R., Wickremasinghe, M., & Nicholson, A. G. (2023). Risk factors for nontuberculous mycobacterial pulmonary disease: A systematic literature review and meta-analysis. Chest, 164(5), 1115-1124. DOI: https://doi.org/10.1016/j.chest.2023.06.014

7. Ismailov, Zh. K., Smailova, Zh. K., Mustafina, K. K., et al. (2024). Mikobakteriozy: izuchenie lekarstvennoi ustoichivosti netuberkuleznykh mikobakterii k protivotuberkuleznym preparatam. News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of Biological and Medical, 5(317), 73-76.

8. Zhang, Y., Hua, W., Xu, X., et al. (2023). Drug resistance profile of Mycobacterium kansasii in patients with Mycobacterium kansasii pulmonary disease in Shanghai. Clinical Microbiology and Infection, 29(3), 353-359. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cmi.2022.10.002

9. Makarova, M. V., Andreevskaya, S. G., Larionova, E. E., et al. (2023). Lekarstvennaya chuvstvitel'nost' k bedakvilinu shtammov Mycobacterium kansasii, vydelennykh v protivotuberkuleznykh uchrezhdeniyakh Moskvy. Epidemiology and Vaccinal Prevention, 22(3), 64-69. DOI: https://doi.org/10.31631/2073-3046-2023-22-3-64-69

10. Roman, A. A., Tripon, I., & Tudor, B. (2024). Co-infection with Mycobacterium tuberculosis and Mycobacterium avium in an HIV-positive patient: Case report. Acta Marisiensis – Seria Medica, 70(2), 84-86. DOI: https://doi.org/10.2478/amma-2024-0006

11. He, Y., Wang, J.-L., Zhang, Y.-A., & Wang, M.-S. (2022). Prevalence of culture-confirmed tuberculosis among patients with nontuberculous mycobacterial disease. Infection and Drug Resistance, 15, 3097-3101. DOI: https://doi.org/10.2147/IDR.S363765

12. Adjemian, J., Frankland, T. B., Daida, Y. G., Honda, J. R., Olivier, K. N., Zelazny, A., Honda, S., & Prevots, D. R. (2017). Epidemiology of nontuberculous mycobacterial lung disease and tuberculosis, Hawaii, USA. Emerging Infectious Diseases, 23(3), 439-447. DOI: https://doi.org/10.3201/eid2303.161827

13. Alffenaar, J.-W., Kritzik, M., & Veringa, A. (2021). Therapeutic drug monitoring in non-tuberculosis mycobacteria infections. Clinical Pharmacokinetics, 60(6), 711-725. DOI: https://doi.org/10.1007/s40262-021-01000-6

14. Narimisa, N., Goodarzi, F., Bostanghadiri, N., & Masjedian, J. F. (2024). Prevalence of antibiotic resistance in clinical isolates of Mycobacterium kansasii: A systematic review and meta-analysis. Expert Review of Anti-infective Therapy, 22(8), 669-679. DOI: https://doi.org/10.1080/14787210.2024.2313051