Preview

Теориялық және клиникалық медицинаның өзекті мәселелері

Теориялық және клиникалық медицинаның өзекті мәселелері

Кеңейтілген іздеу

ҰСАҚ ЖАСУШАЛЫ ЕМЕС ӨКПЕ ОБЫРЫ БАР НАУҚАСТАРДАҒЫ ПЛАЗМАЛЫҚ МИКРОРНҚ-НЫҢ ОТАДАН КЕЙІНГІ ДИНАМИКАСЫ

https://doi.org/10.64854/2790-1289-2026-53-3-06

Толық мәтін:

Аңдатпа

Өзектілігі. Циркуляциядағы микроРНҚ ұсақ жасушалы емес өкпе обырын диагностикалауға арналған перспективалы, аз инвазиялық биомаркерлер болып табылады. Алайда олардың биологиялық шығу тегі жеткілікті зерттелмеген. Егер олардың негізгі көзі бастапқы ісік болса, ісікті хирургиялық алып тастағаннан кейін олардың қан плазмасындағы деңгейі төмендеуі тиіс.

Мақсаты. ҰЖЕӨО бар пациенттерде ісікті хирургиялық алып тастағаннан кейін бұрын анықталған диагностикалық микроРНҚ-ның плазмадағы деңгейі төмендейтінін анықтау.

Әдістері. Зерттеуге алдыңғы зерттеуімізге қатысқан, гистологиялық тұрғыдан расталған ұсақ жасушалы емес өкпе обыры бар 18 пациент және 41 дені сау ерікті енгізілді. Пациенттердің жұпталған плазма үлгілері операцияға дейін және операциядан кейін 14–119 күн өткен соң, адъювантты ем басталғанға дейін алынды. Эксперимент РНҚ-ны магниттік бөлшектер арқылы бөліп алуды, кері транскрипцияны, TaqMan технологиясына негізделген нақты уақыттағы ПТР-ды және ath-miR159a экзогенді бақылауы бойынша қалыпқа келтіруді қамтыды. Статистикалық талдау көптік салыстыруларға түзету енгізу арқылы жүргізілді.

Нәтижелері. Жеті микроРНҚ-ның (miR-130b-3p, miR-1-3p, miR-423-5p, miR-200a-3p, miR-1545p, miR-376a-3p және miR-18b-5p) операция алдындағы плазмадағы деңгейі дені сау еріктілермен салыстырғанда статистикалық тұрғыдан мәнді жоғары болды. Операциядан кейін олардың бесеуінің деңгейі мәнді жоғары болып қалды. Көптік салыстыруларға түзету енгізілгеннен кейін ұсақ жасушалы емес өкпе обырынмен байланысты кандидаттық микроРНҚ деңгейлерінің операциядан кейін статистикалық мәнді төмендеуі анықталмады. Үш микроРНҚ (miR-495-3p, miR-191-5p және miR-543) номиналды p < 0,05 кезінде операциядан кейін төмендегенімен, түзетуден кейін бұл айырмашылықтар статистикалық мәнділігін жоғалтты. Олардың операция алдындағы деңгейлері бақылау тобындағы деңгейлерден статистикалық тұрғыдан мәнді ерекшеленбеді. Осы іріктемеде операциядан кейінгі микроРНҚ деңгейлері мен операциядан кейінгі қан үлгісін алуға дейінгі уақыт арасында статистикалық мәнді корреляция анықталмады.

Қорытынды. Көптік салыстыруларға түзету енгізілгеннен кейін ұсақ жасушалы емес өкпе обырынмен байланысты кандидаттық микроРНҚ деңгейлерінің операциядан кейін статистикалық мәнді төмендеуі анықталмады. Бұл нәтижелер олардың жасушалық шығу тегін анықтауға немесе ауруды операциядан кейін бақылауға жарамдылығын растауға мүмкіндік бермейді. Ірі проспективті зерттеулер қажет.

Авторлар туралы

Е. Е. Аширбеков
ҚР ҒЖБМ Ғылым комитетінің «М. Ә. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты» ШЖҚ РМК
Қазақстан

Аширбеков Ельдар Ерланович – құрылымдық және функционалдық геномика зертханасының аға ғылыми қызметкері, меңгерушінің міндетін атқарушы

Алматы



А. М. Нұрғазы
ҚР ҒЖБМ Ғылым комитетінің «М. Ә. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты» ШЖҚ РМК
Қазақстан

Нұрғазы Айжан Мұратханқызы – құрылымдық және функционалдық геномика зертханасының лаборанты

Алматы



Қ. С. Саткен
ҚР ҒЖБМ Ғылым комитетінің «М. Ә. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты» ШЖҚ РМК; «Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» КеАҚ
Қазақстан

Саткен Қантемір Серікболұлы – құрылымдық және функционалдық геномика зертханасының кіші ғылыми қызметкері

Алматы



Б. О. Иманбеков
«Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институты» АҚ
Қазақстан

Иманбеков Бауыржан Оспанович – торакальды хирург-онколог

Алматы



К. О. Шарипов
ҚР ҒЖБМ Ғылым комитетінің «М. Ә. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институты» ШЖҚ РМК; «С. Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті» КеАҚ
Қазақстан

Шарипов Камалидин Орынбаевич – б.ғ.д., профессор, М.Ә. Айтхожин атындағы молекулалық биология және биохимия институтының бас директоры; биохимия кафедрасының меңгерушісі, С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті

Алматы



Әдебиет тізімі

1. Bray, F., Laversanne, M., Sung, H., Ferlay, J., Siegel, R. L., Soerjomataram, I., & Jemal, A. (2024). Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(3), 229-263. DOI: https://doi.org/10.3322/caac.21834

2. Leiter, A., Veluswamy, R. R., & Wisnivesky, J. P. (2023). The global burden of lung cancer: Current status and future trends. Nature Reviews Clinical Oncology, 20(9), 624-639. DOI: https://doi.org/10.1038/s41571-023-00798-3

3. Xiang, Y., Huang, C., He, Y., & Zhang, Q. (2021). Cancer or tuberculosis: A comprehensive review of the clinical and imaging features in diagnosis of the confusing mass. Frontiers in Oncology, 11, 644150. DOI: https://doi.org/10.3389/fonc.2021.644150

4. Nooreldeen, R., & Bach, H. (2021). Current and future development in lung cancer diagnosis. International Journal of Molecular Sciences, 22(16), 8661. DOI: https://doi.org/10.3390/ijms22168661

5. Hu, C., Meiners, S., Lukas, C., Stathopoulos, G. T., & Chen, J. (2020). Role of exosomal microRNAs in lung cancer biology and clinical applications. Cell Proliferation, 53(6), e12828. DOI: https://doi.org/10.1111/cpr.12828

6. Glinge, C., Clauss, S., Boddum, K., Jabbari, R., Jabbari, J., Risgaard, B., Tomsits, P., Hildebrand, B., Kääb, S., Wakili, R., Jespersen, T., & Tfelt-Hansen, J. (2017). Stability of circulating blood-based microRNAs-Pre-analytic methodological considerations. PLOS ONE, 12(2), e0167969. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0167969

7. Naranbat, D., Herdes, E., Tapinos, N., & Tripathi, A. (2025). Review of microRNA detection workflows from liquid biopsy for disease diagnostics. Expert Reviews in Molecular Medicine, 27, e11. DOI: https://doi.org/10.1017/erm.2025.2

8. Liao, J., Shen, J., Leng, Q., Qin, M., Zhan, M., & Jiang, F. (2020). MicroRNA-based biomarkers for diagnosis of non-small cell lung cancer (NSCLC). Thoracic Cancer, 11(3), 762-768. DOI: https://doi.org/10.1111/1759-7714.13337

9. Rai, D., Pattnaik, B., Bangaru, S., Bhatraju, N. K., Tak, J., Kashyap, S., Verma, U., Vadala, R., Yadav, G., Dhaliwal, R. S., Agrawal, A., Guleria, R., & Mohan, A. (2023). MicroRNAs in exhaled breath condensate: A pilot study of biomarker detection for lung cancer. Cancer Treatment and Research Communications, 35, 100689. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ctarc.2023.100689

10. Geng, N., Qi, Y., Qin, W., Li, S., Jin, H., Jiang, Y., Wang, X., Wei, S., & Wang, P. (2023). Two microRNAs of plasma-derived small extracellular vesicles as biomarkers for metastatic non-small cell lung cancer. BMC Pulmonary Medicine, 23(1), 259. DOI: https://doi.org/10.1186/s12890-023-02538-w

11. Ashirbekov, Y., Khamitova, N., Satken, K., Abaildayev, A., Pinskiy, I., Yeleussizov, A., Yegenova, L., Kairanbayeva, A., Kadirshe, D., Utegenova, G., Jainakbayev, N., & Sharipov, K. (2024). Circulating microRNAs as biomarkers for the early diagnosis of lung cancer and its differentiation from tuberculosis. Diagnostics, 14(23), 2684. DOI: https://doi.org/10.3390/diagnostics14232684

12. Karamouzis, K., Kollias, I., Trapali, M., Papatsirou, M., Gavriatopoulou, M., & Ntanasis-Stathopoulos, I. (2026). Small extracellular vesicle-associated microRNA in cancer: Biology and applications in translational research and precision oncology. Cancers, 18(12), 1903. DOI: https://doi.org/10.3390/cancers18121903

13. Königshoff, M., Kramer, M., Balsara, N., Wilhelm, J., Amarie, O. V., Jahn, A., Rose, F., Fink, L., Seeger, W., Schaefer, L., Günther, A., & Eickelberg, O. (2009). WNT1-inducible signaling protein-1 mediates pulmonary fibrosis in mice and is upregulated in humans with idiopathic pulmonary fibrosis. Journal of Clinical Investigation, 119(4), 772-787. DOI: https://doi.org/10.1172/JCI33950

14. Tang, D., Chen, M., Huang, X., Zhang, G., Zeng, L., Zhang, G., Wu, S., & Wang, Y. (2023). SRplot: A free online platform for data visualization and graphing. PLOS ONE, 18(11), e0294236. DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0294236

15. Jamovi. (n.d.). Jamovi. Retrieved June 26, 2026, from https://www.jamovi.org/

16. Seed-based d Mapping. (n.d.). FDR online calculator. Retrieved June 26, 2026, from https://www.sdmproject.com/utilities/?show=FDR

17. Singh, A., & Kulshreshtha, R. (2026). 20 years of miR-191 research-Tracing footsteps and road to its clinical utility in cancer. Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Reviews on Cancer, 1881(3), 189584. DOI: https://doi.org/10.1016/j.bbcan.2026.189584

18. Ashirbekov, Y., Abaildayev, A., Omarbayeva, N., Botbayev, D., Belkozhayev, A., Askandirova, A., Neupokoyeva, A., Utegenova, G., Sharipov, K., & Aitkhozhina, N. (2020). Combination of circulating miR-145-5p/miR-191-5p as biomarker for breast cancer detection. PeerJ, 8, e10494. DOI: https://doi.org/10.7717/peerj.10494

19. Huldani, H., Alshahrani, S. H., Almajidi, Y. Q., Romero-Parra, R. M., Hjazi, A., Alsaab, H. O., Oudaha, K. H., Hussien, B. M., Ahmed, M., & Fard, S. R. H. (2023). miR-495-3p as a promising tumor suppressor in human cancers. Pathology-Research and Practice, 248, 154610. DOI: https://doi.org/10.1016/j.prp.2023.154610

20. Maharati, A., Tolue Ghasaban, F., Akhlaghipour, I., Taghehchian, N., Zangouei, A. S., & Moghbeli, M. (2023). MicroRNA-495: A therapeutic and diagnostic tumor marker. Journal of Molecular Histology, 54(6), 559-578. DOI: https://doi.org/10.1007/s10735-023-10159-0

21. Zhou, C., Zhao, X., & Duan, S. (2021). The role of miR-543 in human cancerous and noncancerous diseases. Journal of Cellular Physiology, 236(1), 15-26. DOI: https://doi.org/10.1002/jcp.29860

22. Nazarizadeh, A., Mohammadi, F., Alian, F., Faraji, P., Nourbakhsh, M., & Alizadeh-Fanalou, S. (2020). MicroRNA-154: A novel candidate for diagnosis and therapy of human cancers. OncoTargets and Therapy, 13, 6603-6615. DOI: https://doi.org/10.2147/OTT.S249268

23. Nik Mohamed Kamal, N. N. S. B., & Shahidan, W. N. S. (2020). Non-exosomal and exosomal circulatory microRNAs: Which are more valid as biomarkers? Frontiers in Pharmacology, 10, 1500. DOI: https://doi.org/10.3389/fphar.2019.01500

24. Hiam, D., & Lamon, S. (2020). Circulating microRNAs: Let's not waste the potential. American Journal of Physiology-Cell Physiology, 319(2), C313–C315. DOI: https://doi.org/10.1152/ajpcell.00175.2020

25. Gayosso-Gómez, L. V., & Ortiz-Quintero, B. (2021). Circulating microRNAs in blood and other body fluids as biomarkers for diagnosis, prognosis, and therapy response in lung cancer. Diagnostics, 11(3), 421. DOI: https://doi.org/10.3390/diagnostics11030421

26. Ramírez-Salazar, E. G., Gayosso-Gómez, L. V., Baez-Saldaña, R., Falfán-Valencia, R., Pérez-Padilla, R., Higuera-Iglesias, A. L., Vázquez-Manríquez, M. E., & Ortiz-Quintero, B. (2021). Cigarette smoking alters the expression of circulating microRNAs and its potential diagnostic value in female lung cancer patients. Biology, 10(8), 793. DOI: https://doi.org/10.3390/biology10080793

27. Fan, J., Shen, D., He, L., Yan, C., Li, H., Zhang, Y., & Bai, X. (2026). The clinical significance of circulating microRNAs as biomarkers in lung cancer diagnosis and prognosis. Discover Oncology, 17(1), 126. DOI: https://doi.org/10.1007/s12672-025-04321-1

28. Sohel, M. M. H. (2020). Circulating microRNAs as biomarkers in cancer diagnosis. Life Sciences, 248, 117473. DOI: https://doi.org/10.1016/j.lfs.2020.117473


Рецензия

Дәйектеу үшін:


Аширбеков Е.Е., Нұрғазы А.М., Саткен Қ.С., Иманбеков Б.О., Шарипов К.О. ҰСАҚ ЖАСУШАЛЫ ЕМЕС ӨКПЕ ОБЫРЫ БАР НАУҚАСТАРДАҒЫ ПЛАЗМАЛЫҚ МИКРОРНҚ-НЫҢ ОТАДАН КЕЙІНГІ ДИНАМИКАСЫ. Теориялық және клиникалық медицинаның өзекті мәселелері. 2026;(3):91-104. https://doi.org/10.64854/2790-1289-2026-53-3-06

For citation:


Ashirbekov Y., Nurgazy A., Satken K., Imanbekov B., Sharipov K. POSTOPERATIVE DYNAMICS OF PLASMA MICRORNA IN PATIENTS WITH NON-SMALL CELL LUNG CANCER. Actual Problems of Theoretical and Clinical Medicine. 2026;(3):91-104. https://doi.org/10.64854/2790-1289-2026-53-3-06

Қараулар: 328

JATS XML


ISSN 2790-1289 (Print)
ISSN 2790-1297 (Online)