БАЛАЛАРДАҒЫ ЖЕДЕЛ БҮЙРЕК ЗАҚЫМДАНУЫНЫҢ ЖИІЛІГІ ЖӘНЕ КЛИНИКАЛЫҚ-ЗЕРТХАНАЛЫҚ КӨРІНІСТЕРІ

Балалық шақтағы бүйректің жедел зақымдануы көптеген себептерге, ауырлық дәрежесіне және созылмалы бүйрек ауруына өту қаупінің жоғары болуына байланысты өзекті мәселе болып табылады. Балалардағы бүйректің жедел зақымдануы жоғары сырқаттанушылық пен өлім-жітіммен байланысты екендігі туралы дәлелдер өсіп келеді. Бұл балалар реанимация бөлімшелерінде жиі кездеседі, жағдайлардың 10 % және 35 % құрайды. Диагноздың орташа жасы 10 жасты құрайды, оның айтарлықтай үлесі 15 пен 18 жас аралығындағы жасөспірімдерде кездеседі. Соңғы уақытта бұл мәселе тек медициналық мәселе ретінде ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік мәселе ретінде де маңызды бола бастады.

Мақсаты. 1 жастан 17 жасқа дейінгі балалардағы бүйректің жедел зақымдануы жиілігін және оның клиникалық-зертханалық көрінісін зерттеу.

Әдістері мен материалдары. 1 мен 17 жас аралығындағы бүйректің жедел зақымдануы диагнозы бар 56 жағдайға бір орталықтан ретроспективті зерттеу жүргізілді. Талдау 2022 жылдың қаңтарынан 2023 жылдың желтоқсанына дейін Алматы қаласындағы №2 қалалық балалар клиникалық ауруханасының нефрология бөлімшесі мен реанимация бөлімшесінің балалар стационарлық жазбаларын пайдалана отырып жүргізілді.

Нәтижелер. KDIGO (2012) жіктемесі бойынша 56 баланың жедел бүйрек зақымдалуының жиілігі: 0 кезең – 17,8 % (10), 1 кезең – 30,5 % (17), 2 кезең – 12,5 % (7) және 3 кезең – 39,2 % (22). Бүйректің жедел зақымдалуының келесі негізгі клиникалық және зертханалық көріністері анықталды: ісіну синдромы 37,5 %, негізінен төменгі аяқтарда локализацияланған (62 %), гипертониялық синдром 35,7 %, креатининнің жоғарылауы, шумақтық фильтрация жылдамдығының төмендеуі, гиперазотемия және протеинділік, гиперазотемия, протеинурияның жоғарылауы.

Қорытындылар. Бүйректің жедел зақымдануын ерте анықтау және балалар жағдайының ауырлығын уақтылы бағалау үшін KDIGO классификациясын қолдану ұсынылады (2012). Бүйректің жедел зақымдануының 1, 2 және 3 сатыларының эпизоды болған балалар созылмалы бүйрек ауруының даму қаупіне ұшырауы керек. Бүйрек алмастыру терапиясымен жедел бүйрек жарақатының эпизодынан кейін реанимация бөлімшелерінде емделетін балалар бүйрек қызметінің қалпына келуін бақылау және созылмалы бүйрек ауруларының терминалдық сатысының ықтимал қаупін ерте диагностикалау үшін 5 жыл бойы нефрологтың мұқият бақылауында болуы керек.

1. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Acute Kidney Injury Work Group. (2012). KDIGO clinical practice guideline for acute kidney injury. Kidney International Supplements, 2(1), 1-138. DOI: https://doi.org/10.1038/kisup.2012.1.

2. Kaddourah, A., Basu, R. K., Bagshaw, S. M., & Goldstein, S. L. (2017). Epidemiology of acute kidney injury in critically ill children and young adults. New England Journal of Medicine, 376, 11-20. DOI: https://doi.org/10.1056/NEJMoa1611391.

3. Madsen, N. L., Goldstein, S. L., Froslev, T., Christiansen, C. F., & Olsen, M. (2017). Cardiac surgery in patients with congenital heart disease is associated with acute kidney injury and the risk of chronic kidney disease. Kidney International, 92, 751-756. DOI: https://doi.org/10.1016/j.kint.2017.03.033.

4. Benisty, K., Morgan, C., Hessey, E., Huynh, L., Joffe, A. R., Garros, D., et al. (2020). Kidney and blood pressure abnormalities 6 years after acute kidney injury in critically ill children: A prospective cohort study. Pediatric Research. DOI: https://doi.org/10.1038/s41390-020-01186-4.

5. Cho, M. H. (2020). Pediatric acute kidney injury: Focusing on diagnosis and management. Child Kidney Diseases, 24(1), 19-26. DOI: https://doi.org/10.3339/chikd.2020.24.1.19.

6. Hessey, E., Melhem, N., Alobaidi, R., Ulrich, E., Morgan, C., Bagshaw, S. M., & Sinha, M. D. (2021). Acute kidney injury in critically ill children is not all acute: Lessons over the last 5 years. Frontiers in Pediatrics, 9, 648587. DOI: https://doi.org/10.3389/fped.2021.648587.

7. Khandelwal, P., McLean, N., & Menon, S. (2022). Update on pediatric acute kidney injury. Pediatric Clinics of North America, 69(6), 1219-1238. DOI: https://doi.org/10.1016/j.pcl.2022.07.005.

8. Rivetti, G., Gizzone, P., Petrone, D., Di Sessa, A., Miraglia del Giudice, E., Guarino, S., & Marzuillo, P. (2024). Acute kidney injury in children: A focus for the general pediatrician. Children, 11, 1004. DOI: https://doi.org/10.3390/children11091004.

9. Lima Ruas, A. F., Lébeis, G. M., de Castro, N. B., Palmeira, V. A., Costa, L. B., Lanza, K., & Simões Silva, A. C. (2022). Acute kidney injury in pediatrics: An overview focusing on pathophysiology. Pediatric Nephrology, 37, 2037-2052. DOI: https://doi.org/10.1007/s00467-022-05552-y.

10. Askenazi, D. J., Feig, D. I., Graham, N. M., Hui-Stickle, S., & Goldstein, S. L. (2006). 3-5 year longitudinal follow-up of pediatric patients after acute renal failure. Kidney International, 69(1), 184-189. DOI: https://doi.org/10.1038/sj.ki.5000032.

11. Plumb, L., Casula, A., Sinha, M. D., Inward, C. D., Marks, S. D., Medcalf, J., & Nitsch, D. (2023). Epidemiology of childhood acute kidney injury in England using e-alerts. Clinical Kidney Journal, 16, 1288-1297. DOI: https://doi.org/10.1093/ckj/sfad006.

12. Selewski, D. T., Cornell, T. T., Lombel, R. M., et al. (2012). Baseline characteristics and mortality risk in pediatric patients with acute kidney injury. Kidney International, 81(9), 819-826. DOI: https://doi.org/10.1038/ki.2011.445.

13. Andreoli, S. P. (2009). Acute kidney injury in children. Pediatric Nephrology, 24(2), 253-263. DOI: https://doi.org/10.1007/s00467-008-1066-1.

14. Sutherland, S. M., Byrnes, J. J., Kothari, M., Longhurst, C. A., Dutta, S., & Garcia, P. (2015). AKI in hospitalized children: Comparing the pRIFLE, AKIN, and KDIGO definitions. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 10(4), 554-561. DOI: https://doi.org/10.2215/CJN.01900214.