КЕНЕДЕН ЖҰҒАТЫН ҚАЙТАЛАМА ҚЫЗБАЛАРДЫҢ СТАНДАРТТЫ ЖАҒДАЙ АНЫҚТАМАСЫ МӘСЕЛЕСІ ЖӨНІНДЕ

Кіріспе. Кене арқылы таралатын инфекциялар Borrelia burgdorferi sensu lato геноидтары тудыратын Лайм боррелиозы және Borrelia miyamotoi жататын қайталанатын қызба топтарына жататын боррелияны тудырады.

Жұмыстың мақсаты. Біздің жұмысымыздың мақсаты ұқсас клиникалық көріністері бар инфекциялармен дифференциалды диагностика жүргізу және кең медициналық жұртшылықтың олардың клиникалық көріністері мен зертханалық диагностиканың ерекшеліктерін түсіну үшін кене арқылы қайталанатын қызба жағдайын стандартты анықтауды әзірлеу болды.

Материалдар мен әдістер. Біз әдеби дереккөздер бойынша кене арқылы қайтарылатын қызбаның расталған жағдайларының клиникалық-эпидемиологиялық көріністеріне талдау жасадық, өсімдіктерден жиналған 521 кененің полимеразды тізбекті талдауында және шағып алған беттерден және динамикада шағып алған 54 кененің, сондай-ақ иммуночип әдісімен 42 қызбалы науқастың зерттеуін жүргіздік. Полимеразды тізбекті талдау-оң болды, сәйкесінше- 27/521 (5,2 %) және кенелердің 1/54 (1,9 %). Пациенттердің 61 үлгісінің 8,2 %-ы (5/61) әртүрлі боррелий антигендеріне антиденелер үшін оң болды.

Нәтижелер. Біз болжамды, ықтимал және расталған жағдай кезеңдерінен тұратын әдеби деректер негізінде әзірленген анықтаманы біз кене арқылы қайтарылатын қызба жағдайларын анықтау үшін қолдандық, бұл жағдайлардың барлығы стандартты анықтамаға сәйкес келеді.

Қорытынды. Осылайша, кене арқылы қайталанатын қызба этиологиясы түсініксіз және кене шағып алған адамдар тобында таралады, дегенмен бұл инфекция ресми тіркеуде жоқ және сәйкесінше эпидемиологиялық қадағалау жоқ. Медицина қызметкерлерінің хабардарлығы мен сақтығын арттыру үшін біз боррелиозды кене арқылы қайтарылатын қызба жағдайының стандартты анықтамасын әзірледік, ол сондай-ақ әзірленген зертханалық диагностика хаттамасы ретінде жүйеге Қазақстан Республикасының өңірлерінде кене инфекцияларын эпидемиологиялық қадағалауды кеңінен енгізу қажет.

1. Parte, A. C., Sardà Carbasse, J., Kolthoff-Meier, J. P., Reimer, L. C., & Göker, M. (2020). List of prokaryotic names with standing in nomenclature (LPSN) moves to the DSMZ. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology, 70, 5607-5612. DOI: https://doi.org/10.1099/ijsem.0.004332.

2. Güner, E. S., Watanabe, M., Hashimoto, N., et al. (2004). Borrelia turcica sp. nov., isolated from the hard tick Hyalomma aegyptium in Turkey. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology, 54(5), 1649-1652. DOI: https://doi.org/10.1099/ijs.0.03050-0.

3. Loh, S. M., Gillett, A., Ryan, U., et al. (2017). Molecular characterization of Candidatus Borrelia tachyglossi (family Spirochaetaceae) in echidna ticks, Bothriocroton concolor. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology, 67(4), 1075-1080. DOI:https://doi.org/10.1099/ijsem.0.001929.

4. Loh, S. M., Gofton, A. W., Lo, N., et al. (2016). Novel Borrelia species detected in echidna ticks, Bothriocroton concolor, in Australia. Parasites & Vectors, 9, 339. DOI: https://doi.org/10.1186/s13071-016-1627-x.

5. Panetta, J. L., Šíma, R., Calvani, N. E. D., et al. (2017). Reptile-associated Borrelia species in the goanna tick (Bothriocroton undatum) from Sydney, Australia. Parasites & Vectors, 10, 616. DOI: https://doi.org/10.1186/s13071-017-2579-5.

6. Takano, A., Goka, K., Une, Y., et al. (2010). Isolation and characterization of a novel Borrelia group of tick-borne borreliae from imported reptiles and their associated ticks. Environmental Microbiology, 12(1), 134-146. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1462-2920.2009.02054.x.

7. Adeolu, M., & Gupta, R. S. (2014). A phylogenomic and molecular marker-based proposal for the division of the genus Borrelia into two genera. Antonie van Leeuwenhoek, 105(6), 1049-1072. DOI: https://doi.org/10.1007/s10482-014-0164-x.

8. Margos, G., Marosevic, D., Cutler, S., et al. (2017). There is inadequate evidence to support the division of the genus Borrelia. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology, 67(4), 1081-1084. DOI: https://doi.org/10.1099/ijsem.0.001717.

9. Chekanova, T. A., & Manzeniuk, I. N. (2021). Tick-borne relapsing fever and genospecies diversity of Borrelia: Current status. Epidemiology and Vaccinal Prevention, 20(6), 108-116. DOI: https://doi.org/10.31631/2073-3046-2021-20-6-108-116 (In Russian).

10. Ostapchuk, Y. O., Bissenbay, A. O., Kuligin, A. V., et al. (2024). Survey of tick-borne relapsing fever Borrelia in the south and southeastern regions of Kazakhstan. Ticks and Tick-borne Diseases, 15(6), 102398. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ttbdis.2024.102398.

11. Binetruy, F., Garnier, S., Boulanger, N., et al. (2020). A novel Borrelia species in neotropical passerine-associated ticks. Scientific Reports, 10, 10596. DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-020-66828-7.

12. Dmitrovskiy, A. M., Ospanbekova, N. K., Eralieva, L. T., et al. (2020). Borrelioses: Etiology, distribution, pathogenesis, clinical aspects, treatment, epizootology, epidemiology, prevention, and system of epidemiological surveillance (Methodological recommendations). Almaty, Kazakhstan: National Center for Biotechnology. (In Russian).

13. Hoornstra, D., Stukolova, O. A., Karan, L. S., et al. (2022). Development and validation of a protein array for detection of antibodies against Borrelia miyamotoi. Microbiology Spectrum, 10(6), e0203622. DOI: https://doi.org/10.1128/spectrum.02036-22.

14. Ostapchuk, E. O., Bissenbay, A. O., Kuligin, A. V., et al. (2024). Prevalence of Borrelia miyamotoi in the Almaty and Zhetysu regions of Kazakhstan. In Proceedings of the International Conference “Astana Biotech 2024” (p. 162). Astana, Kazakhstan.

15. Dmitrovskiy, A. M., Sharapov, M. B., Zheteeva, E. A., et al. (2008). Application of standard case definitions of especially dangerous infections (Textbook). Shymkent, Kazakhstan. (In Russian).

16. Parte, A. C. (2018). LPSN – List of prokaryotic names with standing in nomenclature (moving to DSMZ). International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology, 68(12), 3845-3847. DOI: https://doi.org/10.1099/ijsem.0.002786.

17. Rudenko, N., Golovchenko, M., Grubhoffer, L., & Oliver, J. H. (2016). Updates on Borrelia burgdorferi sensu lato complex with respect to public health. Ticks and Tick-borne Diseases, 7(2), 171-178. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ttbdis.2015.10.012.

18. Mitjà, O., Marks, M., Konan, D. J. P., Ayelo, G., Gonzalez-Beiras, C., et al. (2015). Global epidemiology of yaws: A systematic review. The Lancet Global Health, 3, 324-331. DOI: https://doi.org/10.1016/S2214-109X(15)00011-X.

19. Yabsley, M. J. (2010). Natural history of Ehrlichia chaffeensis: Vertebrate hosts and tick vectors from the United States and evidence for endemic transmission in other countries. Veterinary Parasitology, 167, 136-148. DOI: https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2009.09.015.

20. Unsworth, N. B., Stenos, J., Graves, S., et al. (2007). Flinders Island spotted fever rickettsioses caused by the “marmionii” strain of Rickettsia honei. Emerging Infectious Diseases, 13(4), 566-573. DOI: https://doi.org/10.3201/eid1304.050087.

21. Unsworth, N. B., Stenos, J., McGregor, A. R., Dyer, J. R., & Graves, S. R. (2005). Not only “Flinders Island” spotted fever. Pathology, 37(3), 242-245. DOI: https://doi.org/10.1080/00313020500099247.

22. Vilcins, I. M., Old, J. M., & Deane, E. (2009). Molecular detection of Rickettsia, Coxiella, and Rickettsiella DNA in three native Australian tick species. Experimental and Applied Acarology, 49(3), 229-242. DOI: https://doi.org/10.1007/s10493-009-9260-4.