ЖАБЫСҚАҚ ЖІҢІШКЕ ІШЕК ӨТІМСІЗДІГІ КЕЗІНДЕ БІРПОРТТЫ ЛАПАРОСКОПИЯЛЫҚ ХИРУРГИЯ: РЕТРОСПЕКТИВТІ БІР ТАРМАҚТЫ КӨПОРТАЛЫҚТЫ ЗЕРТТЕУ

Кіріспе. Жабысқақ жіңішке ішек өтімсіздігі шұғыл хирургияда жиі кездесетін аурулардың бірі болып табылады, жоғары сырқаттанушылықпен сипатталады және көп жағдайда хирургиялық емдеуді қажет етеді. Көппортты лапароскопия кеңінен қолданылғанымен, жабысқақ жіңішке ішек өтімсіздігін емдеуде бірпортты лапароскопиялық хирургияның (Single-Port Laparoscopic Surgery, SPLS) қауіпсіздігі мен техникалық орындалу мүмкіндігі туралы дәлелдер әлі де шектеулі.

Мақсаты. Жабысқақ жіңішке ішек өтімсіздігін емдеуде бірпортты лапароскопиялық хирургияның техникалық орындалу мүмкіндігін, қауіпсіздігін және периоперациялық нәтижелерін бағалау.

Материалдар мен әдістер. 2018 жылғы сәуір мен 2025 жылғы қазан аралығында жабысқақ жіңішке ішек өтімсіздігі бар 91 науқасты қамтыған ретроспективті, көпорталықты, бір топты бақылаулық зерттеу жүргізілді. Барлық науқастарға бір тәжірибелі хирург бірпортты лапароскопиялық әдіспен операция жасады. Зерттеу барысында операцияның ұзақтығы, операция кезіндегі қан жоғалту көлемі, интраоперациялық және операциядан кейінгі асқынулар, хирургиялық тілік ұзындығы және стационарда болу ұзақтығы бағаланды.

Нәтижелері. Зерттеуге енгізілген барлық 91 науқаста операция бірпортты лапароскопиялық әдіспен сәтті аяқталды, көппортты лапароскопияға немесе ашық операцияға ауысу (конверсия) қажет болған жоқ. Операциядан кейінгі асқынулар 5 науқаста анықталды, бұл 5,5 %-ды құрады (95 % сенімділік аралығы: 1,8–12,4). Қолайлы нәтижелердің алынуы мұқият іріктелген пациенттер мен хирургтың жоғары тәжірибесіне байланысты болуы ықтимал. Алынған нәтижелер тәжірибелі хирург орындаған жағдайда SPLS жабысқақ жіңішке ішек өтімсіздігі бар мұқият таңдалған пациенттер үшін тиімді аз инвазиялық әдіс болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Қорытынды. Бірпортты лапароскопиялық хирургия жабысқақ жіңішке ішек өтімсіздігі бар мұқият іріктелген пациенттерді емдеуде техникалық тұрғыдан орындалатын және әлеуетті қауіпсіз әдіс болып табылады. Алайда оның дәстүрлі көппортты лапароскопиямен және ашық хирургиялық тәсілмен салыстырғандағы тиімділігі мен артықшылықтарын нақтылау үшін үлкенірек іріктемемен жүргізілетін проспективті салыстырмалы зерттеулер қажет.

1. Tong, J. W. V., Lingam, P., & Shelat, V. G. (2020). Adhesive small bowel obstruction – an update. Acute Medicine & Surgery, 7(1), e587. DOI: https://doi.org/10.1002/ams2.587

2. Ghimire, P., & Maharjan, S. (2023). Adhesive small bowel obstruction: A review. Journal of Nepal Medical Association, 61(260), 390-396. DOI: https://doi.org/10.31729/jnma.8134

3. Vassiliu, P., Ntella, V., Theodoroleas, G., Mantanis, Z., Pentara, I., Papoutsi, E., Mastoraki, A., & Arkadopoulos, N. (2019). Successful management of adhesion related small bowel ischemia without intestinal resection: A case report and review of literature. World Journal of Gastrointestinal Pathophysiology, 10(2), 29-35. DOI: https://doi.org/10.4291/wjgp.v10.i2.29

4. Li, S., & Li, Y. (2023). Adhesive small-bowel obstruction: Conservative versus surgical management? World Journal of Surgical Infection, 2(1), 21. DOI: https://doi.org/10.4103/wjsi.wjsi_3_23

5. Shen, C.-J., & Wang, J.-J. (2025). Advancements in the clinical management of adhesive small bowel obstruction: A perspective. Medicine, 104(27), Article No. 43246. DOI: https://doi.org/10.1097/MD.0000000000043246

6. Abera, S. A., Adem, A. A., Endawkie, A., Ahmed, A. N., & Mohammed, S. (2025). Success rate and associated factors of conservative management of adhesive small bowel obstruction at Dessie comprehensive specialized hospital, Northeast Ethiopia. Scientific Reports, 15(1), Article No. 20288. DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-025-20288-z

7. Assenza, M. (2016). Adhesions small bowel obstruction in emergency setting: Conservative or operative treatment? Giornale di Chirurgia, 37(4), 145-150. DOI: https://doi.org/10.11138/gchir/2016.37.4.145

8. Darbyshire, A., Kostakis, I., Pucher, P., Toh, S., & Mercer, S. (2021). The impact of laparoscopy on emergency surgery for adhesional small bowel obstruction: Prospective single centre cohort study. Annals of the Royal College of Surgeons of England, 103(4), 255-262. DOI: https://doi.org/10.1308/rcsann.2020.7079

9. Hiro, J., Inoue, Y., Okugawa, Y., Kawamoto, A., Okita, Y., Toiyama, Y., Tanaka, K., Uchida, K., Mohri, Y., & Kusunoki, M. (2014). Single-port laparoscopic management of adhesive small bowel obstruction. Surgery Today, 44(3), 586-590. DOI: https://doi.org/10.1007/s00595-013-0729-8

10. Liao, C.-H., Liu, Y.-Y., Chen, C.-C., Wang, S.-Y., Ooyang, C.-H., Kuo, I.-M., & Yeh, T.-S. (2012). Single-incision laparoscopic-assisted surgery for small bowel obstruction. Journal of Laparoendoscopic & Advanced Surgical Techniques, 22(10), 957-961. DOI: https://doi.org/10.1089/lap.2012.0193

11. Suzuki, Y., Tei, M., Wakasugi, M., Masuzawa, T., Ohtsuka, M., Mikamori, M., Saito, T., Furukawa, K., Imasato, M., Kishi, K., Tanemura, M., & Akamatsu, H. (2021). Role of single-incision laparoscopic surgery in the management of small bowel obstruction. Surgical Endoscopy, 35(6), 2558-2565. DOI: https://doi.org/10.1007/s00464-020-07671-9

12. Romanelli, J. R., & Earle, D. B. (2009). Single-port laparoscopic surgery: An overview. Surgical Endoscopy, 23(7), 1419-1427. DOI: https://doi.org/10.1007/s00464-009-0463-x

13. Tsai, A. Y., & Selzer, D. J. (2010). Single-port laparoscopic surgery. Advances in Surgery, 44, 1-27. DOI: https://doi.org/10.1016/j.yasu.2010.05.017

14. Choi, B. J., Kim, S.-J., Lee, S. C., & Lee, J. I. (2014). Single-port laparoscopic treatment of small bowel obstruction. The American Journal of Surgery, 208(3), 470-475. DOI: https://doi.org/10.1016/j.amjsurg.2014.01.013

15. Ohtsuka, T., Nagai, E., Toma, H., Ohuchida, K., Takanami, H., Odate, S., Eguchi, D., Ueki, T., Shimizu, S., & Tanaka, M. (2011). Single-incision laparoscopy-assisted surgery for bowel obstruction: Report of three cases. Surgery Today, 41(11), 1519-1523. DOI: https://doi.org/10.1007/s00595-010-4525-4

16. Gómez, D., Cabrera, L. F., Pedraza, M., Mendoza, A. S., Pulido-Segura, J. A., Villarreal, R., Urrutia, A. A., Sanchez-Ussa, S., & Di Saverio, S. (2021). Minimal invasive surgery for multiple adhesive small bowel obstruction: Results of a comparative multicenter study. Cirugía y Cirujanos, 89(6), 710-717. DOI: https://doi.org/10.24875/CIRU.20000895

17. ten Broek, R. P. G., Krielen, P., Di Saverio, S., Coccolini, F., Biffl, W. L., Ansaloni, L., Velmahos, G. C., Sartelli, M., Fraga, G. P., Kelly, M. D., Moore, F. A., Peitzman, A. B., Leppaniemi, A., Moore, E. E., Jeekel, J., Kluger, Y., Sugrue, M., Balogh, Z. J., Bendinelli, C., & Civil, I. (2018). Bologna guidelines for diagnosis and management of adhesive small bowel obstruction (ASBO): 2017 update of the evidence-based guidelines from the World Society of Emergency Surgery ASBO Working Group. World Journal of Emergency Surgery, 13, Article No. 24. DOI: https://doi.org/10.1186/s13017-018-0185-2